Westerkwartier – Actiegroep Jonge Sassen heeft de afgelopen week in diverse plaatsen in het Westerkwartier officiële komborden voorzien van stickers met de Nedersaksische plaatsnamen. Het gaat om komborden in Niekerk, Oldekerk, Niezijl, Noordhorn, Zuidhorn, Aduard, Enumatil, Lettelbert en Leek.
Doelen van de actie
Met de plakactie heeft de actiegroep drie concrete doelen voor ogen. Ten eerste wil Jonge Sassen de Nedersaksische taal de plek teruggeven die het verdient: in het hart van de samenleving en zichtbaar in het straatbeeld. Ten tweede roept de groep gemeenten op om het Nedersaksisch actief te omarmen, onder meer door structureel over te gaan op officieel tweetalige plaatsnaamborden en lokaal beleid te voeren. Ten derde vindt de actiegroep dat het de hoogste tijd is dat de Rijksoverheid haar financiële verantwoordelijkheid neemt en de taal structurele steun biedt die hoort bij een zogeheten Deel III-erkenning onder het Europees Handvest voor regionale talen of talen van minderheden. De actiegroep streeft ernaar dat het Nedersaksisch onder Deel III van het Europees Handvest wordt ondergebracht en roept de provincie Groningen op zich hiervoor hard te maken.
Huidige status onvoldoende
Het Nedersaksisch geniet momenteel slechts een Deel II-erkenning, wat volgens Jonge Sassen in de praktijk te vrijblijvend is. De actiegroep roept de provincie Groningen op om, in navolging van de provincie Limburg, zich hard te maken voor een opwaardering naar Deel III. Deze erkenning verplicht de landelijke overheid tot concrete maatregelen en structurele steun voor de taal in het openbare leven en het onderwijs.
Woo-documenten over eerdere poging
Uit documenten die recentelijk via de Wet open overheid (Woo) openbaar zijn gemaakt, is gebleken dat het Rijk bij een eerdere poging, zo’n 15 jaar geleden, significante inspanningen heeft geleverd om het proces richting een Deel III-erkenning voor het Nedersaksisch actief af te weren. Uit deze stukken blijkt dat de angst voor wijziging van wet of regelgeving, extra kosten en precedentwerking ten aanzien van het Limburgs en het Papiaments destijds een grote rol speelde. Uiteindelijk moest de regio akkoord gaan met een convenant waarvoor de expliciete voorwaarde gold dat Deel III-erkenning niet meer zou worden nagestreefd.
Het Papiaments heeft die Deel III-status inmiddels wel gekregen, en ook het Limburgs koerst momenteel actief af op deze hogere status en het bijbehorende beschermingsniveau. Volgens Jonge Sassen is er geen enkele valide reden meer waarom het Nedersaksisch zou moeten achterblijven.
Evaluatie convenant Nedersaksisch
Dat een hogere status nodig is, wordt volgens de actiegroep pijnlijk duidelijk uit de recente evaluatie van het Convenant Nedersaksisch. Daaruit blijkt dat de Rijksoverheid gemaakte afspraken en toezeggingen simpelweg niet nakomt zonder enige verklaring. Jonge Sassen is van de overtuiging dat dit geen nalatigheid is, maar een bewuste strategie om structureel de verantwoordelijkheid onder het Handvest uit de weg te gaan. Er is de afgelopen 30 jaar, blijkens de Woo-stukken, naar eigen zeggen meer energie gestoken in het vertragen en blokkeren van initiatieven en het afhouden van Deel III-status dan in het daadwerkelijk ondersteunen van de taal en het voldoen aan de geest van het Handvest.
Juist omdat het Rijk zich op dit moment niet aan afspraken houdt, is de stap naar een bescherming op Deel III-niveau volgens de actiegroep van levensbelang voor het voortbestaan en de bescherming van de streektaal.
